همايش ملی پيشرفت های معماری سازمانی

صفحه اصلی / نهمین همایش پیشرفت‌های معماری سازمانی ایران

بررسی تحلیلی کاربرد هوش مصنوعی در توسعه قابلیت‌های کسب‌وکار در راستای هوشمندسازی معماری سازمانی

نویسندگان :

محمود قاسمی¹ اکبر نبی اللهی²

1- دانشگاه ازاد نجف اباد 2- دانشگاه ازاد نجف اباد

کلمات کلیدی :

معماری سازمانی،هوش مصنوعی،قابلیت های کسب و کار،تحول دیجیتال،چابکی سازمانی،هوش مصنوعی تفسیر پذیر

چکیده :

این مقاله از رویکرد مروری-تحلیلی برای بررسی نقش هوش مصنوعی (AI) در توسعه قابلیت های کسب و کار جهت هوشمندسازی معماری سازمانی (EA) و تحول دیجیتال استفاده می‌کند. با بررسی مقالات در دسترس در پایگاه‌های علمی مرتبط با موضوع بین سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ بررسی و تحلیل انجام گردید. یافته‌ها نشان می‌دهند که روش‌های سنتی معماری سازمانی در محیط‌های VUCA (پویایی، عدم قطعیت، پیچیدگی، ابهام) کارآمدی لازم را ندارند زیرا نمی‌توانند با تغییرات سریع بازار و رقابت‌های دیجیتال هماهنگ شوند. هوش مصنوعی با فناوری‌هایی مثل یادگیری ماشین (ML)، پردازش زبان طبیعی (NLP) و شبکه‌های مولد (GANs) می تواند معماری سازمانی را به یک سیستم زنده و پویا تبدیل ‌کند که لحظه‌به‌لحظه با محیط هماهنگ می‌شود. هوش مصنوعی تفسیرپذیر (XAI) با شفاف‌سازی تصمیمات AI، اعتماد مدیران به سیستم‌های هوشمند را افزایش می‌دهد. این کاربردها چابکی سازمانی را افزایش می‌دهند و هزینه‌های عملیاتی را کاهش می‌دهند. با این حال، چالش‌هایی مانند پدیده جعبه سیاه (عدم شفافیت در تصمیم‌گیری‌های AI) مقاومت سازمانی، کمبود مهارت و زیرساخت‌های قدیمی مانع پیاده‌سازی هوش مصنوعی هستند.